Казат Акматов

Аңгычакты дарбаза ачылып, чымкый сары чапанчан, апарык болгон курку моюн монах көрүндү. Үлүрөйгөн бүтүк көздөрүндө кубаныч да, кайгы да жок, келдиңби-кеттиңби да жок. Ал Таштанды карап да койбой, түз эле өспүрүм балдарга үңүлдү. Адилеттин бүгүн биринчи жолу келип турганын жаземдебей билди окшойт, тигил үчөөнү ичкери киргизип алды да, аты-жөнүн да, каяктан келгенин, дегеле эмнеге келгенин да лам деп сурабастан Адилетке чала-бучук англис тилинде мындай деп түшүндүрдү:

- Дарбазадан ары кырк кадам аттап барып малдаш уруп, «Лотос» порумунда храмды карап жерге отургунун Эки жакка алаксып же туруп кетсең анда храмга экинчи жолобойсуң Былк этпей күнү-түнү отур. Ойлогон ойлорун бүт быякка эмне үчүн келдин, ошол жөнүндө гана болуш керек.

- Канча убакыт отурат? -деди Таштан ичкери кирип бараткан монахка обдулуп

- Сиздин ишиңиз болбосун, - деди ал Таштанды карабастан. Дарбазаны жаап алды.

***

Адилет кечке дейре былк эткенден коркуп, храмды карап, малдаш уруп отур ду. Чаң аралаш желаргы улам келип бетке уруп кетет. Адегенде зыңкыйып түз отурган бели күүгүм тарта чыдамы кетип, ылдыйлап, бөгүп калды. Кырбуусуна кум, чаң толо баштаган ак калпагы улам кабагына түшөт, көздөрү ачышат. Улам кечтеген сайын ичи ийдилеп, курсагы ачат. Монахтардын сыноосу бүгүн кечке бүтөт го деген ой менен Таштан да балага жолобой, тамак жөнүндө кеп да кылбай, күнү кечке өз иштери менен жүрүп кечте келсе, Адилет баягы ордунда. Инисинин жанына барайын дейт, коркот. Адилет көз кыйыгы менен Таштанды көрдү, ыйлагысы да келе түштү, бирок чымырканды, үн каткан жок. Сынак мына-мына азыр бүтөт менен отура берип түн кирди. Таштан болсо ал арада мейманканага барып, тамактанып алып кайра келген. Бармактай жаш баланы ээн талаага отургузуп коюп таптакыр унутканбы бу монахтар! Бул эмне деген кыйноо?! Ушундай да болобу? Же күн мурун эскертишпейт! Бала болсо сыз жерде отурат! Таштандын жаалы келип, тыбырчылай баштады. Храмдын дарбазасын барып кагайын дейт, бирок күндүзгү монахтын мамилесине караганда булар Адилеттин өзү менен гана иши бардай. Эгер башка бирөө ортого киришсе чатак чыкчудай окшойт. Кантсе да эми чыдайын деген ойдо ал обочодогу дубалга далдаланып тура берди.

 Асман бир кезде балбылдап жылдызга толуп чыкты. Тимеле колго түшө калчудай, бадырайган жапжакын жарык жылдыздар. Аларга кошул-ташыл болуп храмдын зор имаратынын миндеген терезелеринен электр жарыгы чачырады. Сөз чынынан бузулбайт, мына азыр Таштан көрүп турган түнкү керемет тигил монахтардын жаш балага кылган мамилесине таптакыр коошпой турду. Эч айыбы жок, окуйм деп келген балага кудайакы кылмышкердей мамиле!

Таштан чыдай албай нары-бери баса баштады. Адилеттин түнкү карааны эле сербейип былк этпейт. Жанына бир тушалуу эшек секирип келип кетти. Андан жок мурда окшойт жүгүрүп бараткан жолбун ит жыттагылап өткөн. Кечки шамал да ондурган баланы. Бирок Адилеттин ошонун баарына былк этип койбогону Таштанга шектүү боло баштады. Ал эми кадимкидей жини келип, храмдын темир дарбазасын утур-утур чолуп карай баштады.

Баланын ахвалын жок дегенде бир жолу билип коюшпайбы?! А балким аруусу кармап жүрөгү токтоп калгандыр! Антпесе кантип бир кың этип койбосун?!

Агасы антип эмне кылаарын билбей атканда Адилет сопсоо эле, бирок былк эте албай отурган. Бүткөн бою, өзгөчө уюп калган тизелери, буттары зылыйып, аз эле денесин козгосо көзүнөн от чачырайт. Жолбун ит келип жыттаганда ал боюн качырам деп барып муундары сыздагандан улам онтолоп ийе таштады. Андан көрөкчө тынч отура берген кордугу жеңилирээктей.

Түн ортосу болоюн деп калганда Таштан боюн токтото албай кетип, дубалдан дабышсыз аттап түштү да, Адилеттин жанына жетип барды.

-Кандайсың Адилет?

- Келатат, - деди иниси ага жооп кылып шыбырап. Таштан укпай калган экен, көрсө дарбаза ачылып эрбендеген бир караан келатыптыр. курку моюн Таштан жылт коюп караңгыга өтүп кетти. Кебетеси баягы, күндүзгү эле монах.

- Мынабу болсо тамакты ичкинин уулум. Эртең менен идиштерди алып кетем. Түнкүсүн болсо ордуңан козголууга, уктоого улуксат. Эртең менен кайрадан калыпта отурасың. Сен ойлобо, уулум, бул отурганынды бекер эле кыйноо деп. Азыр сага ошондой сезилиши мүмкүн. Мунун маанисин кийин түшүнөсүң. Башка эчтеке айтпайм.