Казат Акматов: Архат

 «Карвололдун» бир таблеткасын ичкен соң Жылдыз креслого келип мунайым отурду да:

- Кечигесинер, тез жөнөгүлө, - деп Таштан менен Адилетке күчтөп жылмайган болду, бирок көз жашы дагы эле төгүлөт. Таштан тизелей калып анын каректерине тигилди: «Бул ый эмне деген ый, жакшылыка элеби, же артында дагы бир шойкому бар ыйбы», - дегенсип шекшинип да жиберди ичинде.

 - Кой, жакшы баргыла, -деди Жылдыз алсыз үн менен.

 -Жетээр менен телефон чалам, -деди Таштан башка эч сөз таба албай.

Мына азыр Таштандын бүткүл эсакылын көптөн күткөн Тибет өлкөсү ээлебе стен, Жылдыздын, жаңы эле үйлөнгөн жубайынын капыстан аэропортко келип бир башкача өрөпкүп ыйлаганы, ошондон мурду-башы дордойуп шишип, ээн жерде жалгыз кала бергени бүтүндөй ээлеп алган. «Көз жаш бирде жакшылыкка, бирде жамандыкка».

 Аңгычакты микрофон кыр-кыр этип автобустун асты жагынан кайсы бир гид аялдын үнү жаңырды:

 - Биз жер бетиндеги эң табышмактуу, жаратылыштын жана адамзаттын эң улуу сырларын катып жаткан, мындан эки миң жыл мурун иудей Иисус келип олуялыктын, пайгамбарлыктын сабагын алган Шамбала өлкөсүнө карай жол тартып баратабыз. Өзүңөрдү сыймыктуубуз деп эсептесеңер болот, анткени өткөн кылымдын ортосуна дейре Тибетке бир дагы чет өлкөлүк туристин бугу басып кирчү эмес. Бүгүн болсо сиздерди адам рухунун эзелтен бери катылып жаткан улуу ачылыштары, биздин доорго чейин белгисиз адамдар, сыйкыр күчтөр салып жана жашап кеткен монастырлар менен храмдар, жер астындагы шаарлар, ыйык көлдөр, касиеттүү дайралар күтүп жатат. Дүйнөнүн рухани борбору болгон Кайлас тоосуна чыгасыздар, жер астындагы қасиеттүү Манасавар көлүнө жүз чайыйсыздар... Ал көлдү ыйык Будда өзү эм кылсан.

- Кадимки эле биздин Манас атанын көлүбү? - деди Адилет Таштанга мойнун созуп.

- Мен ошону изилдеп көрөйүн деп баратпаймбы.

 - Качан барабыз ал көлгө. Эртеңби?

- Кийинчерээк. Адегенде окууга өтүшүн керек. Өтөсүңбү-жокпу кеп ошондо

- Өтпөй калсамчы?

 - Атан анда апанды соём дебедиби.

- Айта берет ал. Кыйкырып эле коёт...

- Кыйкырып эле койбойт! Сен өтүшүн керек, Адилет. Ансыз болбойт. Бир гана коркконум - сенин үйдөн алган билимиң быяка канчалык туура келет? Мага айткандарына караганда астрономия, астрология, биология, анан медицина негизги сабактар болот окшойт. Андан башка окууларын булар азыр сага айтышпайт. Кийин билесиң кийин окуйсуң эгер сыноодон өтсөн

 - Сабактары биздикиндей эле турбайбы.

 - Көп айырмасы бар. Мисалы, астрологияны окубайт да бизде. Медитация, левитация, көзү ачыктык, олуялык, сыйкырчылык деген касиеттерге үйрөтөт.

 - Ошонун баарынабы? болду.

- Аны өздөрү тандайт. Кеп сенде, Адик. Суроолоруна жооп бере алсаң эле Кандай суроолор, айтып койбойсуңбу.

-Билсем айтат элем го. Ар кандай суроолордун баарын бере беришет дейт. Алты күн катар сынак бересин билдиңби?

 - Ойи-и!

«Ойи» дебе. Чымыркан.

-Даярданыңыздар! Аздан кийин алыстан Кайлас тоосу көрүнөт! Сол тарапка караңыздар! Тигине! Тээ алыскы седеп мөнгүлүү ыйык чоку. Бийиктиги 6714 метр. Кайлас тоосу ааламдын төрт тарабына төрт кыры менен тупатуура жайгашкан да андан төрт улуу дайра агып чыгат. Ал төрт дайра Индия, Кытай, Европа, Сибирди көздөй агылат. Кайлас тоосу табийгат өзү жараткан пирамида жана анын бетинде эбегейсиз зор крест бар. Тибеттин борбору Лхаса шаарынан Кайласка дейре машина менен төрт күндүк жол...

- Өлгүдөй алыс турбайбы?

Таштан Адилеттин сөзүнө жооп бербестен баш ийкеп койду.

-Балдар ойноп жүрөт! -деди бир аздан кийин Адилет кубанып, таяк бут ойноп жүрүшөт. Ойи-и, узун экен таяктары. Карасаң, байке, боёп алышат турбайбы. Бизде боёбойт ээ?

- Быякта боёкту жошодон алышат. Карабайсыңбы, жери бүт кызыл жошо менен сары чопо. А тээтиги топоздорду көрдүңбү?

- Ошол топоздорбу?

- Топозсуз буларда жашоо жок. Негизги малы ошол. Суук жер да.

- Кыргыздарга окшош дегенсиң ээ?

- Кебетелерин карабайсыңбы. Монголоиддер. Булар кытай антротибине кирбейт. Өздөрүн «бодул» деп аташат. Булардын ичиндеги «качы», «тангыт» деген уруулары байыркы түрк диалектинде сүйлөшөт. «Теңир», «Манас», «Көжө» деген сыяктуу сөздөрү бар...