Султан Раев: Топурак

Апасы ата конуш топурагын бекем кысып жерде жатпаганда... ал деле буердин топурагына маани бермек эмес, жыттамак эмес, алаканына салып алыскы мекенин эстемек эмес. Бир ууч топурак алыскы мекенин сагынттырды...

Эртең өз жерине жол алат.

Мурат канча ирет бу ыйык жерге келсем деп тилек кылып, ниет байлап жүргөн ичинде. Мына, ал ошол Ыйык Жерде, жетимишке келгенде бу ыйык тоону жанындай сүйүп, Фудзинин отуз алты... тарабынан сүрөткө тарткан Хокусайдын тоосунда турду. Тоонун сүрү, калдайган карааны, деми, кубаты аны бир саамга кыял бешигине терметти. Ал кыялында жарыктык апасы менен ушул ыйык тоонун боорунда жүрдү. Экөө Күндүн алоо нурларын элден мурда тосуп чыкты. Апасы ошо Күн нуруна жүзүн чайды, нурга жүзүн жууду... Ал бу тоонун боорунда кыялы ээлеп-желеп болуп, Фудзинин учу булут челген чокусунда... кадимки Ясунари Кавабата жазган миң канат турналардай учуп жүрдү... апасы да турнага айланып кетиптир... Тээ бийик булуттарды аралап, көк ирим деңиздин жарышкан толкундарын куш бийиктигинен карап турду... Кыял дүйнөсүндө термелип жатып бу ыйык жердин олдо керемет касиетин сезди...Бүт ааламды жаңыртып “Апа!” деп бакыргысы келди... Көзү умачтай чачырап, кыялы тээ тиги тоо этегиндеги деңиз толкундарын минип алып көк ирим улуу сууга сиңип баратты...

Мурат тоо этегинен бир ууч топуракты алды да, чөнтөгүндөгү бет арчысына салып, бекем түйдү. Ал бул топуракты апасы жаткан жайга алып барайын деп тилек артты... А, мүмкүн апасынын руху да анын жанында жүргөндүр... о дүйнөдөгүлөр бу жалган жазмыштай жерге, элге, тилге да бөлүнбөйт... бу ыйык жердин топурагынын касиетин апасы да сезсин деди...

Ал кечке маал Фудзиден Токиого кайтты. Эртең таңга маал учат...

***

Нарита аэропорту.

Мурат каттодон өтүп, чемоданын жүккө тапшырды. Жапониянын аэропортунда эч бир жүргүнчүүгө маселе жаралбайт. Кезек күтпөй, бат эле өтөт.

Ал самолеттун салонуна отурду. Ортодон орун алды. Жүргүнчүлөрдүн баары өз жайына отуруп, бир аздан соң самолет асманга көтөрүлөт. Мураттын жанынан картаң жапон аял жай алды.

Бир маалда салондон стюардессаны үнү эшитилди.

Мурат ага дале көңүл бурган жок. Картаң аял, апасынын жашына чамалаштай көрүндү. Жапон кемпир ага башын ийип, сылык учурашты. Ушу саам стюардессанын үнүн кулагы кайрадан чалды. Бу үн анын ысмын айтып жаткандай угулду. Чындап эле стюардесса Мураттын ысмын жарыя айтты. Укту да сөзгө түшүнбөдү. Шу тушта стюардесса менен полиция кийиминдеги эркек киши келди да, Мураттын паспортун сурады. Ал костюмунун төш чөнтөгүнөн паспортун алып чыкты. Экөө жапон тилинде ага түшүнүксүз сөздөр менен сүйлөшүп жатты. Алар акырын сылык гана “биз менен жүрүңуз” дегендей ишарат берди. Ал англис тилинде “Кайда?” деп суроо бергенге үлгүрдү. “Биз менен жүрүңүз” деп кайра баш жаңсады стюардесса.

Муратты борттон түшүрмөк болдубу же адашып башка самолетко отуруп алдыбы. Өзү да айраң . Башка самолет болушу мүмкүн эмес, анын уча турган самолету ушу. Жаңылышы да мүмкүн эмес. Мураттын оюнан ар кайсы бүдөмүк ойлор учту. Эчтекеге акылы жетпей турду.Мээсине “мени кайда алып баратат?” деген беймазе ойлор. Булардын ага ашкере сылык мамилесине карганда чоочулай турган деле эчтеке жоктой сезилди. Муратты полицейскийдин кичинекей бөлмөсүнө алып келди. Бул бөлмөнүн ортосундагы столдо чемодан турду. Ал чындап эле Муратка таандык чемодан эле. “Сиздин багажбы?”— деди полицейский. “Ооба, меники”, -деди. Оюнда жаман ойлор дале ойку-кайкы учуп жүрдү. Астыртан тынчсызданып, майда калтырак басканын да сезип турду.

“Ачыңыз”, — деди полицейский.

Мурат чемоданын ачты. Өзүнүн кийимдери, анча-мынча сатып алган буюмдары. Мындан башка эчтеке деле жок. Полицейский кийимдердин арасынан кече Фудзиямага барып, бет арчысына оролгон топуракты алып чыкты да, ага көрсөттү. “Бу эмне?” –деди полицеский. “Бул топурак, Фудзинин топурагы, — деди Мурат шашкалактап. Полицейски топуракты, целофан баштыкка салды да, “Муну алууга болбойт”, -деп кыска сөз айтты да, “Самолетту кармабай, пассажирди салонго алып баргыла,” – деди англис тилинде.