Пабло НЕРУДА: «Жымжырттык»

Мен сенден сураганым:
түк коркпогун жакырлыктан.
эгерде болбой эле эшик ачып
сенин алтын туфлийиңди алам десе, –
жылмаюуңдан такыр жазба, жадырап кой.

Эгерде квартирага төлөөгө тыйының жок болуп калса
Ишке кетип баратып башыңды жерге салба.
Сүйгөнүм, ошондо эстеп койгун,
дал ушул минутада сени аңдып карап турам,
сен жана мен – шаа жетпеген байлыкпыз биз,
дүйнөдө андай байлык эч жерде жок.

КАНЫША
Мен сени каныша деп атап алдым.
Бар өйдөрөөк сенден деле, бар өйдөрөөк.
Бар тазараак сенден деле, бар тазараак.
Бар чырайлуу сенден деле, бар чырайлуу.

А бирок каныша – сен.

Сен көчөдө баратканда
эч ким сага тизе бүгүп таазим кылбайт,
көрүшпөйт да башыңдагы таажыңды жакутталган,
көрүшпөйт, жок килемди, кызыл алтын чөгөрүп сен
басуучу жолго салган.
Сен көзүмө көрүнүп койсоң болду –
денемде бүт дүйнөнүн дарыялары ырдап кирет,
ай-ааламда шаңгырап коңгуроолор –
жер жүзүн бир зор гимн каптап кирет.

Бирок аны
жалгыз гана сен экөөбүз
уга алабыз, сүйгөнүм.

ДОС ДЕГЕН КАЙРЫЛЫП КЕЛБЕЙ КОЙБОЙТ

Досуң сенин каза таап калса эгерде,
Бир өлбөй экинчи ирет өлөт сенде.

Ал сени издеп жүрүп таап алып
көмдүрөт, сен келесиң топурак салып.

Биз болсо анын каза тапкандыгын
Угабыз жумушка шашып бара жатып,
Же сүйлөшүп олтуруп тамак ичип.

Бул кабар эч бир кимди таң калдырбайт.
Ал кыйналып жүргөнүн билчү баары.
Ал өлдү, анын ысмын эч ким эми
Жерден өйдө көтөрүп койбойт дечи.

Антсе да өлгөн неме келди кайтып,
Биздерге эскертүүгө өзүн тирүү.
Ал биздин көзүбүздү байкап көрдү.
Биз болсок байкамаксан болуп койдук.
Ошондон кийин кетти ал таптакыр:
эми аны эч ким элес албай калды.

АКЫРЫ КАНЧА ДЕГИ?
Айткылачы, адам деген канча жашайт?
Миң күнбү, же болбосо бир гана күн?
Бир жумабы, же болбосо жүз жылдаппы?
Ал өзү канча убакка дейре өлөт?
«Түбөлүк» – деп айтканда эмнени айтат?

Мына ушул суроолорго туш болуп,
Мен акыры жооп табам деп чечтим.

Таап алдым кыйын деген молдолорду,
окушуп намаз, дооран дегендерин
Жалынып Жаратканга, Азезилге,
жандарын жай алдырган кездеринде,
аларга жолугууга мен да келдим.
Мен берген суроолордон жадашты алар.

Чынында менден көбүрөөк билем деген,
Көрсө, алар иш башкарган кемдер экен.

Эки-үч ирет сүйлөшкөн соң,
аябай өз иштери менен алек,
колдорунда аспап-бычак
баскан изи жыттанып дары-дармек
догдурлар кабыл алды мени, демек.
Алардын айтканынан муну билдим:
акыркы кездерде көп күч жумшалып,
бир канча тонна микроб кырылыптыр,
бирок да аман калган азыраагы –
миң эсе коркунучтуу болуп калды.
Алардын укканыман жүрөк түшүп,
жүгүргөн бойдон бардым көрчүлөргө.

Келсем мен дарыянын жээгине –
өлүктөрдү өрттөп атат:
семиз, арык, чоң, кичине адамдар
соот кийген падышалар,
ачуусуна жеңдирип
акырында каза тапкан аялдар бар.
Бул жер бир маркумдардын дүйнөсү экен.

Бир ыгы келе түшкөн кезде акырын
өзүмдүн суроомду мен бере салдым.
Алардан бардык болгон жооп сөзү:
– Муну да өрттөп салыш керек деди.

А биздин Чилидеги мүрзөчүлөр,
бөтөлкөнүн оозунан кылк-кылк жутуп:
«Бир жакшы кызды таап алсаңчы да,
келжиреген суроолорду таштасаңчы»…

Мындай шайыр адамдар чанда чыгат.
Каалашып ден соолукту, жан тынчтыгын
ичти алар жана ырдашты жыргап-куунап.
Алар шайыр адамдар экен көрсө!

Ушинтип, бүт дүйнөнү кыдырдым да
бир күнү мен картайып келдим үйгө.
Эми мен эч нерсе деп сурабаймын…
А бирок барган сайын билгеним аз.

ӨТӨ ДЕЛЕ БИЙИК ЭМЕС
Кээ-кезде жана алыста жүргөн кезде
өлүм ак деген сөзгө жүз жууш керек.

Алибетте, баары жакшы,
жана да баары эң жаман, алибетте.

Жол менен өтөт, кетет жолоочулар,
чоңоюшат балдар да, көчөлөр да,
биз бирден гитараны сатып алып
көз жашын төктүрөбүз жол боюнда.

Баары жакшы жана да баары жаман.

Бокалдар толтурулат, анан кайра
ичинде эч нерсе жок кургап калат,
ал түгүл эртең менен кээ бир кезде
негедир табышмактуу ажал табат.

Көргөн-өскөн тарбия болду ушундай –
бүгүн биз
кошуна менен коёбуз учурашпай,
эң эле көп аялдар бизди сүйөт,
кимисин сүйөрүбүздү билалбайбыз.

Басабыз ашкан баалуу көйнөк кийип
жүрөбүз өтө кымбат ишенимде.

Мен билем бир эзилген сары адамды,
ал өзүн апельсинмин деп калуучу,
ак саргыл негрди да көргөмүн мен.
Турмушта нелер гана кездешпейт.