Стефан Цвейг

Бейтааныш аялдын каты

Стефан Цвейг

Венанын кара шамалына кайыгып, ар күнү кечте үйүңдү айланчыктап көп жүрчү болдум. Бирок сен көпкө чейин мага назар салбадың. Үйүңдөн жалгыз чыкпай, далай жолу зарыгып күткөнүм бекер кетти. Аял менен жүргөнүңдү эки жолу көрүп, өзүмдүн бойго жетип калганымды сен деген сүйүүмө кандайдыр жаңы сезим кошулганын чындап билдим. Ык сала кыналып, деги эле эчтемени кенебей колтугуңда көңүлү чак бараткан аялды көргөндө жүрөгүмө чагылган тийип, көөдөнүмдү жара чаап кеткендей болдум. Сага аялдардын көп келерин жашыман билем да, ошол үчүн азыркы көргөнүмө таң калбадым, бирок денем жыйрылып, жүрөгүм зырпылдады. Бөтөн аял менен бир төшөктө эзилишкениң көз алдыма тартылып, экөөңү тең жек көрдүм жана кызганып турдум. Балалык намыскөйлүк менен (балким, ал намыскөйлүк менде азыр да бардыр) туталанып, кекенип, терезеңдин түбүнө бир күнү барбай койдум. Бирок кежирленип-тултуңдап бош кетирген ал кечтин өтүшү тозок болду. Чыдай албадым, мага жабык турмушуңдун босогосунда өмүр бою күтүп жүргөнүмдөй эртеси эле терезеңдин түбүндө турдум.

Акыры көксөгөн күнүм келди. Сен мени көрдүң. Келатканыңды алыстан көрүп, дагы качып кетпеске чымырканып өз боюмду өзүм токтотуп турдум. Жүк түшүрүлүп жаткан фургон жолуңду бөгөп, сен аны айлана так менин жанымдан өтмөй болдуң. Өтүп баратып обол кайдыгер бир карадың. Бирок менин тиштенип турганымды байкадың окшойт, көз карашың дароо өзгөрүлдү — ойлосом азыр да тула боюм дүркүрөйт, сен антип аялды гана кароочусуң. Жаштайымда дилимдеги ыйык сүйүүнү, денемдеги аялдык сезимди ойготкон, жүрөктү элжиреткен, сылап-сыйпап эркелеткен, бооруна кыскан, эстен тандырган так ушул сыйкырдуу көз карашың эмеспи. Бир тынымга тике карадың да, өтө бердиң. Мен да сенден көзүмдү албадым. Жүрөгүм көөдөнүмө батпай дүкүлдөп жайыраак басып эриксизден артыма бурулсам, сен да токтоп мени карап турупсуң. Ушул кызыга карашыңдан эле мени тааныбаганыңды билдим. Ооба, тааныбадың...

Ошо бойдон сен мени эч качан тааныбадың. Ошол мүнөттөгү тарткан азабымды айтып жеткизүүгө сөз жок, сүйгөнүм! Тагдырым бешенеме эмнени жазганын мен ошондо гана билбедимби. Мына, бир жыргал көрбөстөн бүт өмүрүмдү үмүтсүз өткөрүп, бир сүйгөнүм сага таанылбастан өлүп баратам. Жүрөгүмдөгү кайгыны кандай сөз менен сага жеткирем!.. Инсбрукта жашаган эки жылдын бир мүнөтү да сенсиз өткөн эмес. Эртеден керели-кечке оюмда сен болуп, көз алдыма Венада болор жолугушуу бирде таттуу, бирде кайгылуу элестээр эле. Оюм онго бөлүнүп, чынын айтканда, санаам менен ыракатка батчумун. Кээде тагдырыма наалып отурганда, уйгактай жабышып жадаткан, ажарсыз менден жаа боюндай алыс качасың. Кээде кыялым менен сени кучактап отуруп, мага кайдыгерлигиңди, боюңду жыйрып мени жактырбаган себептериңди талдаар элем. Бирок бүт үмүтүм үзүлүп, сенин теңиң эместигиме көзүм жетип, карайлаган убагымда сен мени такыр тааныбай коёт деп эч ойлогон эмесмин. Эркектин көзүнө кыздын же аялдын жүзүнөн бирде кумарланган ынтызарлык, бирде сүйкүм балалык, бирде чарчагандык чагылышып көрүнүп турган күзгүдөй миң кубулуп өзгөрүлөт тура, мен эми гана билдим, муну сен үйрөттүң. Аялдын ажары бирде ойноктоп жаш көрүнүп, бирде иренжитип карт көрүнүп, жаңы кийим кийип жасанса, кызыктырып көрктөнүп, эркектин көз алдынан закым сымал өтө берип, өткөнү эсте калбай бат унутулат экен. Муну тагдырына багынган аял гана билет. Башта мен жаш элем, сенин мынчалык унутчаактыгыңдын себебине акылым жетпеген. Сүйүүмдүн күчүн ушундан бил, мен аз жерден жинди болуп кете жаздадым. Сен да мага окшоп далай эстейт го, күйөт го деп ойлочумун. Болбосо мени такыр капарыңа албасыңды билсем, жер үстүндө бир күн турмакмынбы! Бу дүйнөдө мен бармынбы, жокмунбу — билгиң келбейт окшойт; ортобузда кылдай байланыш жок сыяктуу мен сага чоочун турбаймынбы, сенин көз карашың боюнча ушундай экен да. Тилегимдин таш капканын мына ушунда биринчи жолу билдим, келечектин караңгы оруна куладым...

Ошентип, сен мени тааныбадың. Эки күн өткөн соң ошол эле жерден дагы кезиктик. Бу жолу сен бүшүркөй карадың. Бирок ошондо да жүрөгүнө өзүң от салган, сени сүйгөн кызды эмес, мурдагы күнү ушерде кезиккен он сегиздеги жылдызы ысык, ай жамалдуу кызды бүшүркөдүң. Саал таңыркап, күлмүңдөй карадың. Бу жолу да жандап өтө берип, аста бастың. Мен калтаарып да, кубанып да, сүйлөшсө экен деп Кудайга жалынып турдум. Турмушта биринчи жолу мага назарың түшкөнүн көрдүм. Качкым келбеди, аярлай бастым. Аңгыча артыман жакындап келатканыңды туйдум. Мага арналган үнүңдү биринчи жолу угарымды билип ичимен кубандым. Токтоор мүнөттө апкаарып, бүткөн боюм шал болгондой чымырап, жүрөгүм лакылдап, жай басып калганымда жете келдиң. Сөздү баштаганда эле эски достор сыяктуу эркин сүйлөп кирдиң: — О, мени тааныган жоксуң, кайдан көрдүм эле деп бүшүркөгөн да жоксуң! Эч кысылбай эркин, жайдары, сүйкүм, суктанта сүйлөгөнүңөн улам мен да кысталбай жооп кайтардым. Экөөбүз катар басып көчөнүн аягына чыкканыбызда: «Бирге тамактанып алсак кантет?» – деп сурадың. Макул болбогондочу: «Мейли» – дедим. Эмне сурасаң да мен кантип макул болбой коём?

15.01.2026

💬 Комментарийлер

✍️ Комментарий калтыруу үчүн катталышыңыз же киришиңиз керек.

Азырынча комментарийлер жок.