Эстен кеткис элестер

— Бул чардаган бакалар.

— Экинчи жагынан үкү аянычтуу сайрап жатты. Сиз билесизби, — дедим тарбиячыма, караңгыда дарактар адамга окшоп көрүнөт экен… Ха-ха, кийин узун чачтууларды карап көрсөк, өзгөчө деле эч нерсеси жок экен. Алар чегингенде биздин кыштактыктар кетмен, күрөк ала чуркап кубалашкан. Биздин он кишиге каршы туралбай, алардын жүзү качып жөнөгөн. Алардын артынан байлык чогултушкан. Хышүдөгү Үчүнчү кожоюн ошондо байып кетпедиби.

— Байлыкты кантип чогултту?

— Байлыкты кантип табат? Э–э… Биздикилер үчүн чачтууларды кууп жөнөгөндө, куугунчуларды алаксытуу үчүн алар атайын жолго алтын, күмүш, бермет ыргытып кеткен. Биздикилер аларды терип, өз ара талашып, ар бир тыйын, бермет үчүн күрөшүп жатып артта калышкан. Мага да бир бермет тийген, чоңдугу төө буурчактай бар эле. Мен ага таң калып, сүйүнүп караганымда Ниу-эр акырын жашынып келип, мени таяк менен төбөгө бир коюп, берметти алып кеткен. Ал болбогондо мен да бай болот элем, албетте, Үчүнчү кожоюнга жетмек эмесмин дечи… Үчүнчү кожоюндун атасы Хы Гоу-бао дал ушул учурда Хы шүйгө кайрылып келген. Караса, үйүндөгү эски үкөккө бир өрүлгөн узун чачы менен жаш узун чачтуу жашынып алыптыр…

— Мына эмесе, жаан да жаап кирди, деди тарбиячы. Эс алууга да убакыт келди деди жаны тынч ала, кетүүгө камынып.

— Жок, жок, коё туруңузчу! Мен өзүмдү романдын эң кызык жерине келип, «мындан ары эмне болгонун билгиңиз келсе, кийинки бөлүмдү окуңуз» деген сүйлөмгө келип такалган окурмандай сездим; токтолбой аягына, окугум келди.

Менин мындай абалымды тарбиячым бөлүшкөн жок.

— Бар, бар, төшөгүңө, анан да эртең уктап калып, башыңа мугалимден сызгыч жейсиң.

Жаан күчөп кирди; жаандын шуудур тамчылары терезенин жанындагы банандын чоң жалбырагына түшүп, кумда жөрмөлөгөн чаяндай шоокум салат. Жаздыкка башымды коюп, ошол шоокумду тыңшап жатып, уйкуга кеттим.

— Ой, агай! Эмдиги сабакта мындан жакшы окуйм!..

— Сага эмне болду? Түш көрдүңбү?

— Мен да коркунучтуу түш көрүп жатыптырмын. Эми сен чочуттуң… Түшүңө эмне кирди? – Тарбиячым менин төшөгүмө шашып келип, мени таптай баштады.

— Түшүңө эмне кирди дейсизби? Айта турган деле эч нерсе жок… А сиз эмне көрдүңүз?

— Узун чачтууларды… Эртең айтып берем, азыр түн… Сен укта, уктай гой… Укта… Укта…

Которгон Үмүт КУЛТАЕВА, филология илимдеринин доктору.

 Котормону чыгарманын түпнускасы менен салыштырган Дабыт АБДЫЛБАРЫ уулу

 

Жазуучунун таржымалы

ХХ кылымдагы улуу жазуучулардын катарында турган Лу Шүн (1881-ж., 25-сентябрда туулуп, 1936-ж., 19-октябрда каза болгон, чыныгы аты Чжоу Шужэн) – азыркы кытай адабиятынын негиздөөчүлөрүн бири. Жапониядан билим алып, врач кесибине ээ болгон. Орус-жапон согушунда публицист катары коомчулукка таанылган. Анын Жапонияга барганга чейин темир жолчулардын академиясынан билим алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болуп, немец, англис тилин үйрөнүшү, чет тилдеги көркөм адабиятты окушуна шарт түзгөн. Лу Шүн билимдүү үй-бүлөдөн чыккан. Анын чоң атасы Чжоу Фуцин Ханьлинь Академиясында кызматта болгон. Кийин атасы паракорчулукка тиешеси бар деген айыпка кабылып, бийлик чөйрөсүнөн кеткен. Атасынын өнөкөт учук оорусу Лу Шүндүн медик болушуна негиз болгон.

Лу Шүн – котормочу, редактор, сынчы, кытай адабиятында эпикалык кичи жанрды өнүктүргөн жазуучу, акын. 1930-жылдан баштап, Кытайдагы солчул жазуучулардын Шанхайдагы лигасын башкарган. Ал солчул идеяны жактырып, партияга өтпөгөнүнө карабастан Мао Цзедун өмүр өткөнчө Лу Шүндүн күйөрманы болгон. 1909-жылы өзүнүн бир тууганы экөө «Чет элдик аңгемелердин эки томдугун Токиодо басмадан чыгарып, ага А.Чеховдун эки аңгемесин («В усадьбе», «В ссылке») киргизген. Лу Шүндү орус синологдору А.П.Чеховго окшоштурат. 1996-жылы корголгон Ван Дандын «Чехов и Лу Шүн: историко-генетические и типологические аспекты» аттуу диссертациясында мындай салыштыруу бар: «Россияда Лу Шүндү «кытайлык Чехов» атагандар бар, алардын чыгармачылыгында жана адамдык тагдырындагы окшоштуктар таң каларлык: экөө тең медицинадан адабиятка келген реалист-жазуучулар, экөө тең жөнөкөй адамдардын керемет образын жогорку чеберчиликте жараткан, кыска сюжеттүү аңгемелерди жазышкан, кылдат психолог болушкан; экөө тең иронияга жакын, сюжеттик лаконизмди сүйгөн. Ал гана эмес, экөө тең учук оорусу менен ооруган».