Арслан Койчиев: Тагдыр жөнүндөгү ыр

Эсине түшсө ушинтип сүйлөнөт. Кызып алса, эки эсе сүйлөнөт.

Ал азыр көшүлүп уктап, түш көрүп жатты. Түшүндө кыз алган аялын көрдү. Буйрук экен, Аламүдүндүн койнун мекендеген көчмөндөрдүн арасын аралачуда ошончо кыз-кыркындын ичинен жактырып калган, жылдыздары келишкен ашыгы эле. Демейде, экөөнүн жаңыдан таанышкандагы, бастырып айылына барчудагы жоругун, баш кошушкандагы баянын эстеп калчу эле. Бул жолу башкача түш көрдү. Тобоо, түшүндө аялы көп балалуу экен. Жаңы эрге чыкканы төлдүү болуп, чубуртуп көп төрөгөн окшойт го, төрөгөнү жалаң уул экен. Дейин десең баары текши кудум М…-нын өзүнө окшош. Куюп койгондой окшош. Бирок биринин да “атакелеп” имерилип койчу түрү жок, капырай. Бири да баладай болуп атасын таанып, боор тартып басып келгиси жок. Күлө багып, “ким элең” дегенсишип, чоочуркай карашат кайра. “Капыра-ай, туубай жүрбөдү беле? Качан жүрүп жолоп ийдим эле да бала-чакалуу болуп ийдим эле? Согончогу канабай жүргөн неме качан чууртуп тууп ийген?” – деп ичинен бушайман. Дейин десең, баары окшош. Кудум өзүнө окшош. Тобо, кийинки эринен ушинтип төрөгөнбү? Ушунчаны төрөгөнбү жайнатып? Башы маң. Жыйырма жылдай эзилишип сүйүшүп, чогуу жашаганында төрөбөй, казатка аттанып, ошондон ары элсизге ың-жыңсыз кетип, келбей калганында өчөшкөндөй чууртуп төрөгөнү эмнеси? Кийинки эрине жылда бирден тууп бергени эмнеси? Кийинки эрге жубан тийгенинде бактысы жанып, жылына бирден уул көргөнбү? Ошончолук берилип сүйгөнбү? Дейин десе, өзүнө окшош. Терисин сыйрып, каптап салгандай окшош. Ушунун баарын карап, же кубанарын билбейт, же таарынарын билбейт. Чурулдаган бала-чакасынын курчоосундагы аялга жакын жолоого, бир ооз кеп суроого батына албай, теңселип турду. “Кой” десе болбой асылып, “баатырым эле баатырым” деп турчу эмес беле! Жылмая карап, “мен – сендикмин” дечү эмес беле! Эмичи? Көз карашы суз. Жылуулуктун кыпындай изи жок. Өмүрүндө көрбөгөн, эзели тааныбаган киши кебетеленип кырын салып, тетири карайт кашайтып. Дейин десе, эгизинин сыңарындай окшотуп уул артынан уул тапканы эмнеси? Ичи туз куйгандай ачышты. Алыстан көз чаптырып, майда бырыштуу жүзүн, бырыштуу маңдайын, кеберсиген эриндерин, гүлдүү жоолугунун алдынан кылайып чыгып турган ак баскан саамайын термеле тиктеп турду. Мындан элүү жыл илгери болгондобу, тээтигил жүзүнө тигиле карап, ажарына суктанып, сулуулугуна тойбой турушу керек эле.

Мындан элүү жыл илгери болгондобу, жайдын толукшуган кезинде, ай төбөдөн толуп турган түнүндө тээтигил эриндерин жумшак сүйүп, алкымынан аймалап турушу керек эле. Мындан элүү жыл илгери болгондобу, тээтиги жылдыздуу маңдайына маңдайын тийгизип, боюна боюн кынап, айкалып турушу керек эле. Элүү жыл илгери болгондобу…

Арманы көкүрөгүн тиреп, алкымы ачышып турса, аялы бир маалда башынан аягына чейин чымкый ак жамынып, маңдайында калкып тура калды. Жалгыз турду. Тегереги шыбактуу талаа. “Мага жакындабай кийин тура тур!” дегендей ишаара жасап, колун жаңсап коёт. “Ушундай да көйнөк болчубу, каяктагы көйнөктү таап кийип алган?” дейт М… Үңүлүп караса, жакасы жок, жеңи жок, эни бир кулач аппак чытты жылаңач денесине эндейинен жамынып алыптыр. Бүчүсү да жок экен, утур ийин тушун тартып, кымтынып коёт.

“Чымкый ак жамынганы эмнеси?» – дейт М…

Эгерде телефону ачуу шыңгырап, чочуп ойгонуп кетпегенинде, элирме тийген немедей ыйлап жибермек эле. Түшүндө далай эле эчкирип ыйлады го, бул ирет өңгүрөп ыйламак. Өрөпкүгөнү калган. Аз эле калган. Көкүрөгү ачышып, көзүнүн эки кычыгына жаш толуп, аялын алыстан тиктеп, шолоктоп ыйлаганы жаткан. Ойгонуп кетти. Өпкөсү көөп ойгонду. “Дагы ыйладымбы?” – деп ойлоду ириде. Ишенип-ишенбей, кирпигине чолок жаш илинип калгансып, көзүн ушалады. Чолок жашы сыгылбаптыр. Жүзү ысык жашка чайылгансып сезилгенден, эки бетин сыйпагылады. Ысык жашы чубурбаптыр. Терең дем алды. “Чымкый ак жамынып алганы эмнеси?”- деди ичинен.

Ашыкпай туруп, томсоро басып барып, терезенин түбүндөгү тумбочканын үстүндө безеленген телефонду көтөрдү. Үн катардан оболу үшкүрүнүп, жана да терең дем алды. Өзүнө окшоп, согуштан кийин немистин арасында калып калган, жердиги нарындык жолдошу чалып атыптыр. Ушундан үч сааттык жолдо, Мюнхенде турат. Бүрсүгүнү сапарга чогуу аттанганы жатышат. Жолдошу такай тамашалайт. “Сенин токсон жылдык өмүрүңдөгү окуялар тогуз китеп жазганга жетер!” – деп тамашалай берет. “Өзүңдүн өмүрүңчү? Өзүңкү канча китепке жетет?” – деп жооп кайтарат М…