АЙ

Устатым Салижан Жигитовдун жаркын элесине арнайм.

Ушул аңгемемди өзү окуп, пикирин айткан эле.

Сабак да бүттү. Бүгүн да пол жууганы калсамбы? Кимдин нөөмөтү болду экен бүгүн? Суранайын дедим, мугалимге келип.

— Эжей, бүгүн полду мен жууюнбу?

— Эмнеге? Апаң ооруп жатпайбы. Бар үйүңө.

— Жок. Бүгүн бир аз жакшы эле. Калсам болобу? – деп жалоорудум.

— Макул. Өзүң бил. Таңыркап карап, бурулуп кетти.

Кечке илээлеп суу алып келип, бир саатча жуудум. Эми үйгө барам. Досканы аарчып, гүлдөргө суу куюп коёюнчу.

Ошентип акыры үйгө келдим.

— Шүмүрөйүп кайда жүрөсүң… Эми араң келдиңби… Таргылдын баласы эчак эле келген. Конуп эле калсаң болмок мектепке! –деп апам урушуп алып, кайра ары бурулуп, төшөгүн кымтылап уйкуга кетти. Таргылдын үйүндө телевизорду койсо урушпайт, тобу бар. Биздикин апам койдурбайт, “мээмди чакпай өчүр” деп.

Мен чайымды ичип бүтүп апамдын дакилерин жууй баштадым. Сасык, кан менен ириң аралаш. Дары сасыйт. Апамды жайында чиркей чакпайт. Эмнеге деп сурасам: “Чакса өзүлөрү каныма уугуп калат да” деп каткырып калат.

Дакилерин жууп, мештин үстүндөгү кермеге салпылдатып илип койдум.

     Каш карайган сайын апам баягы онтогонун баштады.

— Ой, оо, жаным ай, ой шорум, эмне мынча мени кыйнадың!? Алып эле кетсеңчи, Кудай! Чоң Кудай! Ой, жаным ай… Ушул сөздөр орун алмашылып айтыла берет, кайталана берет. Кээде ушуларды кечке кайталай бергенден да улам ооруп жатабы деп ойлоп кетем. Ошондой болсочу?! Жаралары ириң-кан чыпылдап, даки жабышып, карт болуп катып, кычышып, тызылдатат. Апам чыдабай тырмактарын матырып алып тырмайт. Апамды жалгыз калтырып коюп эшикке чыктым. Ай толуп турат.

     Чоң тамдын бооруна жөлөнүп турдум. Айдын бетин дайыма далайга карап турам. Анан ай дааналат. Адамдардын сөлөкөтү көрүнөт. Дагы карай түшсөң адамдар шаңданып параддан өтүп бара жаткансып, колдорундагы желектерге чейин кыймылга келишет. Мен укпаган күү менен жыргап-куунап жатышкансыйт.

-Иий, Кудай, эмнеге менин апам оорукчан? Эмнеге ыйлайт? Эмне үчүн? Сыргайымдар дайыма, дайыма ата-энеси менен киного, майрамдарга, тойлорго барышат! Апам айыгып кетсинчи. Бат эле айыксынчы… Айды караган бойдон солуктап ыйлап жиберипмин.

Демимди ичиме жыйсам, дубалдын ары жагында бирөөлөр күңкүлдөп жатышат. Кыз менен жигит бири-бирине жагымдуу үн менен бир нерсе айтышууда. Акырын дубалга жармашып эптеп-септеп, ай нурунда өзүм көрүнбөгөндөй болуп аңдысам, өбүшпөптүр. Тыңшап угайын десем, күңгүр-мүңгүр сөздөрүн деги эле түшүнө албай койдум.

     Апам айыкса кошуна кыздар менен сайга барып таш терип келмекпиз. Сууга түшмөкпүз. Көпөлөк куумакпыз. Бирок бир врач апамды эч качан, эч качан айыкпайт деген.

     Кайра барып дубалга асылып калдым. Жок. Дагы эле өбүшө элек. Билбейм, баяраак өбүшкөн окшойт, эмнени сүйлөшүп бүтө албай жатышат экен? Булар да менин тынчымды алып, оюмду бөлүп, же ары эмес, же бери эмес. Кинодогудай өбүшөт болду бекен – деп, бир аздан кийин кайра ылайык таш коюп обдулуп турганымча кызы такасы менен тык-тык басып, шарт эттире… биздин эшикти ачып, шарак эттире жапты. Тааныбай калган ит бир эки ырылдады эле, башка жеген окшойт, кыңшылап эле калды.

— Ха… урушуп кеткен окшойт. Өзүмдөн аңдыйын деген оюмду эстеп алып уялып кеттим. Үйгө чуркап кирип келдим.

— Кайда жүрдүң? — деди эжем жооп күтпөй ары бурула.

     Сабак жасаганга отурдум. Алгебранын ичине географияны салып окуп жаттым эле, эжем алып койду. Талант эмне кылып жатты болду экен? Мен там башына чыгып жүзүм отосом, ал астыда чүкө атып ойнойт. Же дарбазасын май менен майлайт. Кээде, апамдын көңүлү жай болгондо мени эшикке жиберет. Анда баарыбыз бекинбечек ойнойбуз. Көзүм менен кайтарып отурам. Апасы: “Кел, келин бала” – дейт, мени көргөндө. Жа-аман уялам да.