Эрмек үчүн

Ашыра туздап коюпсуң!

Николай Петрович дагы оозу менен:

– Пум-пум, пум! Тра-та-та! Пум-пум! Трара-ра-ра! – деп күпүлдөдү.

Гомозов казармага кирчү эшиктин алдына келип, көрүнбөй калды. Арина короодо, кутурган кишилердин ортосунда кала берди. Беркилер кыйкырып, каткырып, Аринанын кулагына ышкырып, жээликкен жиндилерче шаттанып, аны айландыра секире беришти. Үстү-башы кир, жүдөө Арина бир жагынан адамдын боору ооругандай, бир жагынан адам күлгөндөй кебетеси менен томсоруп, алардын алдында турду.

– Күйөө бала качты, а… колукту мында калды, – деп Матвей Еговорич Аринаны көрсөтүп, зайыбына кыйкырды да, кайта дагы боорун тырмап каткырды.

Арина ага кылчайып карады да, казарманы жандап талааны көздөй басты. Аны ышкырык, кыйкырык, каткырык менен узатышты.

– Болду! Койгулачы! – деп кыйкырды Софья Ивановна. – Эсин жыйсын! Обед бышыруу керек.

Арина талаага, темир жолдун боюндагы корук тилкенин ары жагындагы эгини орула элек жерге кетти. Терең ойлонгон кишиче, ал жай басып отурду.

– Кандай, кандай болду? – деп жаңы турмуш кургандардын кылыгын майда-чүйдөсүнөн бери бир-бирине сүйлөп, ушул тамашага катышкандардан Матвей Егорович кайта-кайта сурады. Бири калбай каткырып күлүштү. А Николай Петрович, анткендери аз келгенсип, акылдуулугун бир аз көрсөтө кетүү үчүн да убакыт таап, Софья Ивановнага:

–Күлүүгө арзыгандай нерсе болсо,

Күнөө эмес, чындыгында, ага күлсө! – деди да, компоюп, бирок көп күлүү – зыян! – деп койду.

Станцияда ошо күнү көп күлүштү, бирок ичкен обеддери жакшы болгон жок, себеби тамак бышырганы Арина келбеди да, обедди начальниктин зайыбы өзү даярдады. Бирок обеддин начар болгону да алардын ындынын өчүргөн жок. Өзүнүн дежур болор маалы жеткенче, Гомозов казармадан чыккан жок; маалы жетип чыкканда, аны начальниктин конторасына чакырышты да, Матвей Егорович менен Луканын каткырыгы астында, өзүңдүн чүрөгүңдү кантип «азгырдың» деп, Гомозоду Николай Петрович сураштыра баштады.

– Өзгөчөлүгү жагынан – бул биринчи күнөө, – деди Николай Петрович начальникке.

– Күнөө экени чын, – деди улгайып калган стрелочник, үлүрөйө күлүмсүрөп. Эгерде Аринаны шылдыңдап, ал жөнүндө сүйлөп бере алса, өзүнө азыраак күлүшөрүн Гомозов түшүндү. Ошондуктан сүйлөй баштады:

– Адегенде ал мага көзүн кысып коюп жүрдү.

– Көзүн кысчу беле? Ха-ха-ха! Николай Петрович, жанагыдай иреңи суук эмненин буга кандайча көз кысканын элестетип көрүңүзчү! Сонун го!

– Ошентип, көзүн кысат, анысын көрөм да ичимен: – Тамаша кылат ко! – деп ойлойм. Анан жөн турбай, айтат да: – Көйнөгүңү тигип берейин! – дейт.

– Жок, дарт көйнөк тигип берүүдө болгон эмес… – деди да Николай Петрович: – Бул, билесизби, Некрасовдун «Жасасаң да байкушсуң» деген ырынан турбайбы… – Айта, бер Тимофей!

Анан Тимофей, адегенде өзүн зордоп, бара-бара калпка оолугуп кетип сөзүн улантты, анткени калп сүйлөө өзүнө пайдалуу экенин көрүп турду. Алар сөз кылган аял ошол учурда талаада жатты. Ал деңиздей көйкөлгөн эгиндин арасына окчун кирип, жерге зорго отурду да кыймылдабай, ошерде көпкө чейин жатты. Аркасына тийген күндүн ысыгына чыдай албаганда, оонап чалкасынан жатты да, чайыттай ачык асманды, асмандын терең жериндеги андан да бетер жаркыраган күндү көрбөө үчүн бетин эки колу менен калкалап алды.

Маскара болуп мүңкүрөгөн ушул аялдын айланасында эгиндин машагы шуудурап, сандаган чегирткелер жаны тынбай чырылдайт.

Күн ысык эле. Аял дуба окуюн деди, эсине түшүрө албады: ыржактап күлгөн кишилер көз алдынан кетпей, Луканын шаңкылдаганы, чоордун чыйылдаганы, каткырык кулагын чуулдатты. Ошондуктанбы же ысыктанбы деми кысылды, мына эми кофтасынын топчусун чечти да, ушинтсем жакшыраак дем алар бекемин деп, денесин күнгө тосту. Этин күн күйгүзсө, зарынага окшоп, көкүрөгүн ич жагынан бирдеме көзөп жаткандай болду. Араң дем алып, ал анда-санда:

– Кудай, ай!.. өзүң кечире көр… – деп күбүрөдү. Эгиндин шуудураганы менен чегирткелердин чырылдаганы гана ага жооп кайтарат. Толкуган эгинден башын көтөрүп, ал эгиндин алтындай кулпурганын, станциядан окчун жерде, колотто сороюп турган водокачканын карарган морун, станция имараттарынын төбөсүн көрдү. Көпкөк асмандын астындагы учу-кыйырына көз жетпей, саргарган мейкинде алардан бөлөк эчтеме жок эле, Аринага жерде жалгыз өзү гана бардай, өзү жердин дал ичинде жаткандай, жалгыз башынын күйүтүнө ортоктош болгону эч качан, эч ким келбечүдөй болуп көрүндү.