Эрмек үчүн

– Куу тумшук солдат, салпаяк! Сен эмне түшүнмөк элең, журтта калган барабанщик? Өмүр бою замбиректин астынан бака кууп, полктун капустасын кайтарып жүрүп өткөнсүң… ой жүгүртүү сенин ишиңби? Бөдөнөлөрүңө баргын, чымчыктардын командири!

Сторождун тилдегенин камырабай угуп, Ягодка даттанганы станциянын начальнигине барат, болор-болбос иш менен мага келбегиле деп чаңырып, начальник солдатты кууп чыгат. Анан Ягодка Луканы таап алат да, албууттанбай шашпастан, чубалжыган жаман сөздөр менен аны өзү сөзгө баштайт, анын сөккөнүнө чыдай албай, түкүрүнүп, Лука бат эле качып кетет.

Солдаттын айып ачкан сөзүнө Гомозов үшкүрүк менен жооп кайтарат да, оңойсузданып актана баштайт:

– Айла барбы? Аны эчтеме кыла албайсың… Албетте, анысы тентектик… бирок сын такпа, өзүңө да эч ким сын такпайт…

Бир жолу солдат күлүп, ага жооп кайтарды:

– Сокур көргөнүн койбойт, дүлөй укканын койбойт! Сын такпа, сын такпа эле дейсиң… сын такпасаң, эл эмне жөнүндө сүйлөмөк эле.

Начальниктин зайыбынан башка, станцияда дагы бир ашмачы аял бар болчу. Аты Арина эле, жашы кыркка келип калган, өңү абдан суук: бакчайган, эки эмчеги салактаган, бети-башы дайыма кир, кийими жыртык аял. Теңселип басат, бети чаар, коркконсуп жүлжүйгөн көздөрүнүн айланасын бырыш баскан. Анын эби-сыны жок кебетесинде кандайдыр эзилип-жанчылган күңдүн шынаасы бар, тултуйган эриндери бардык кишилерден кечирим сурап, алардын аягына жыгылгысы келгенсип, ыйлоого батынбагансып, дайыма түйрүлүп турат.

Аринаны анчалык деле таңазар албай, Гомозов станцияда сегиз ай турду; Арина менен жолугушуп калганда, ал: «Аманбы!» – деп гана тим боло турган. Арина да ошондой эле амандашып, бир-эки ооз сөз айтчу эле да, ар кимиси ар жакка кете берүүчү. Бирок бир күнү Гомозов станциясынын начальнигинин ашканасына келди да, Аринага: «Көйнөк жамап берчи» – деди. Арина макул болду да, көйнөктөрдү жамап, негедир ага өзү алпарды.

– Мына, рахмат! – деди Гомозов. – Үч көйнөк, ар бири он тыйындан болгондо, демек, менден сага отуз тыйын керек… Туурабы?

– Ошондой го… – деп жооп кайтарды Арина. Гомозов ойлонуп, көпкө чейин унчукпай турду да, акырында:

– А сен кайсы губерниядансың? – деп сурады ал, өзүнүн сакалынан көзүн айрыбай карап турган аялдан.

– Рязань губерниясынан… – деди Арина.

– Алыстан экенсиң! А биерге кандайча келдиң?

– Жөн эле… Жалгызмын… Жалгыз боймун…

– Жалгыз бойлуктан мындан да алыс кетүүгө болот – деп, Гомозов улутунуп койду.

Экөө дагы көпкө дейре унчукпай турду.

– Мына мен да Нижний Городдук болом, Сергач уездинен… – деп сүйлөй баштады Гомозов. – Мен да жалгыз боймун, бар турганым ушул. А менин чарбам, зайыбым бар эле… Эки балам болгон. Зайыбым холерадан өлгөн, а балдарым мындайча жөн эле… А өзүм болсом… кайгыдан чүнчүдүм. Рас… Кийин кайта дагы баш курмакчы болуп көрдүм – жок, машинанын кедери кетип, иштебей калган экен. Ошентип… башым ооган жакка кете бердим, демек, жолбун болгонум да… далбас урганыма мына эми үч жыл болоюн деп калды…

– Өз үйүң болбогон соң, жаман, – деди Арина акырын гана.

– Ананчы!.. Сен эмне жесирсиңби?

– Кызмын.

– Кайдагынын кызы! – деп, Гомозов көз көрүнөө шектенди.

– Кудай урсун, кызмын, – деп ишендирди Арина.

– Эмне, эрге тийген жок белең?

– Мени ким алмак эле? Эчтемем болбосо… ким кызыгат… анын үстүнө өңүм да сулуу эмес…

– Түзү-үк… – деп, Гомозов ойлогондой созуп айтты да, сакалын сыйпагылап, ага тигиле карап калды. Анан, маянаң канча деп сурады.

– Эки жарым сом.

– Түзүк. Кош… демек, менден отуз тыйын дечи? Эмесе мындай… кечинде келип алгын… саат он ченде, макулбу? Акчаны ошондо берем… чай ичип, эрмектешип сүйлөшүп отурарбыз… Экөөбүз тең жалгыз бой экенбиз… келбей койбо!